มุสิละชาดก

มุสิละชาดก

นานมาแล้ว ในสมัยที่พระโพธิสัตว์เสวยพระชาติเป็นพราหมณ์ผู้ประเสริฐ ณ กรุงพาราณสี ทรงดำรงตนอยู่ในคุณธรรมอันสูงส่ง มีความเมตตากรุณาต่อสรรพสัตว์ทั้งปวง ทรงเป็นที่รักและเคารพของชาวเมือง

วันหนึ่ง ขณะที่พราหมณ์ผู้มีศีลธรรมกำลังเจริญสมาธิอยู่ในป่าอันสงบเงียบ จู่ๆ ก็มีเสียงร้องอันโหยหวนดังมาจากที่ไกล เป็นเสียงของบุรุษผู้กำลังประสบเคราะห์กรรม พราหมณ์ผู้เปี่ยมด้วยเมตตาไม่อาจทนฟังเสียงร้องแห่งทุกข์นั้นได้ จึงลุกขึ้นออกตามหาแหล่งที่มาของเสียง

เมื่อทรงดำเนินไปไม่นาน ก็ทรงพบชายหนุ่มคนหนึ่ง กำลังถูกตรึงตรึงด้วยโซ่เหล็กอย่างแน่นหนา ใบหน้าซีดเซียว ดวงตาแดงก่ำด้วยน้ำตาที่ไหลริน ผิวเนื้อเต็มไปด้วยรอยแผลจากการถูกโบยตี

พราหมณ์ผู้ใจบุญทรงตกใจเป็นอย่างยิ่ง รีบเข้าไปสอบถามด้วยความห่วงใย

"โอ้ บุรุษผู้เคราะห์ร้าย เหตุใดท่านจึงต้องมาทนทุกข์ทรมานเช่นนี้ ใครกันที่ทำร้ายท่านถึงเพียงนี้"

ชายหนุ่มเงยหน้าขึ้นมองพราหมณ์ด้วยแววตาที่เต็มไปด้วยความสิ้นหวัง

"ข้าแต่ท่านผู้มีศีล ข้าพเจ้าคือคนของพระราชาแห่งกรุงพาราณสี ข้าพเจ้าถูกใส่ร้ายว่าเป็นผู้ขโมยทรัพย์สมบัติของราชสำนัก ทั้งๆ ที่ข้าพเจ้าบริสุทธิ์ ขอท่านโปรดเมตตาข้าพเจ้าด้วยเถิด"

พราหมณ์ผู้มีจิตเมตตา ทอดถอนใจอย่างสงสาร

"เรื่องราวของท่านช่างน่าเวทนาเหลือเกิน หากเป็นดังที่ท่านกล่าวมาจริง ก็คงเป็นเพราะกรรมเก่าของท่านที่ส่งผลมาถึง หรือไม่ก็เป็นเพราะอำนาจของคนพาลที่ใส่ร้ายผู้บริสุทธิ์"

ขณะนั้นเอง เสียงฝีเท้าหนักๆ ก็ดังใกล้เข้ามา พร้อมกับกลุ่มทหารรักษาพระองค์ นำโดยขุนศึกผู้แข็งแกร่ง แต่ใบหน้าถมึงทึง

ขุนศึกเห็นพราหมณ์อยู่กับชายหนุ่ม ก็ชะงักเล็กน้อย ก่อนจะพูดด้วยน้ำเสียงห้วนๆ

"เจ้าเป็นใคร มาทำอะไรที่นี่? นี่คือคนโจรที่ปล้นทรัพย์ของพระราชา!"

พราหมณ์ผู้ทรงปัญญา ตอบกลับอย่างสุขุม

"ข้าแต่ท่านขุนศึก ข้าพเจ้าเพียงเดินผ่านมา ได้ยินเสียงร้องขอความช่วยเหลือ จึงเข้ามาดูมิได้มีเจตนาอื่นใด และชายผู้นี้ได้เล่าเรื่องราวของเขาให้ข้าพเจ้าฟัง ข้าพเจ้าเชื่อว่าเขาเป็นผู้บริสุทธิ์"

ขุนศึกหัวเราะเยาะ

"เจ้าพราหมณ์ผู้มีจิตใจดีเกินไปแล้ว! อย่าได้หลงเชื่อคำคนง่ายๆ ความยุติธรรมของพระราชาได้ตัดสินแล้วว่าผู้นี้คือโจร!"

พราหมณ์พยายามอธิบาย

"ข้าแต่ท่านขุนศึก หากมีผู้ใดใส่ร้ายท่าน ท่านจะรู้สึกอย่างไร? ความยุติธรรมที่แท้จริง ควรมาจากความจริง มิใช่จากคำกล่าวหาเพียงฝ่ายเดียว"

ขุนศึกเริ่มไม่พอใจ

"หน้าที่ของเจ้าคือการบำเพ็ญเพียร ไม่ใช่มาจุ้นจ้านเรื่องของราชการ ถอยไปเสีย!"

แต่พราหมณ์ผู้เด็ดเดี่ยวไม่ยอมถอย

"ข้าพเจ้าไม่อาจทนเห็นผู้บริสุทธิ์ต้องรับโทษทัณฑ์ไปได้ หากท่านไม่ยอมรับฟังข้าพเจ้า ข้าพเจ้าจะขอทูลต่อพระราชาด้วยตนเอง"

ขุนศึกเห็นว่าพราหมณ์ผู้นี้ไม่ธรรมดา และชื่อเสียงของเขาก็เป็นที่ยอมรับของชาวเมือง จึงตัดสินใจยอม

"ก็ได้! ถ้าเจ้าแน่ใจนัก ก็จงไปทูลต่อพระราชา แต่จงระวังให้ดี หากคำพูดของเจ้าไม่สามารถหักล้างความผิดของโจรผู้นี้ได้ เจ้าอาจต้องรับโทษไปด้วย!"

พราหมณ์รับคำ และกล่าวกับชายหนุ่ม

"จงอดทนไว้เถิด ข้าพเจ้าจะพยายามช่วยท่านให้ถึงที่สุด"

พราหมณ์ได้พาชายหนุ่มที่ถูกตรึงโซ่ไปเข้าเฝ้าพระราชา ณ พระราชวังพาราณสี เมื่อทูลถึงเรื่องราวแล้ว พระราชาทรงกริ้ว

"เจ้าพราหมณ์! เจ้ากล้าดียังไงมาขัดขวางการตัดสินของข้า? เจ้าเชื่อคำกล่าวอ้างของโจรผู้นี้อย่างนั้นรึ!"

พราหมณ์ก้มกราบ

"ขอเดชะพระบารมีปกเกล้าฯ พราหมณ์ผู้ต่ำต้อยเพียงนี้ มิอาจล่วงเกินพระราชอำนาจได้ แต่ด้วยความเมตตาที่พราหมณ์มีต่อสรรพสัตว์ และเชื่อมั่นในความบริสุทธิ์ของผู้กล่าวหา จึงใคร่ขอพระราชทานโอกาสพิสูจน์ความจริง"

พระราชาทรงครุ่นคิดอยู่ครู่หนึ่ง ก่อนจะตรัส

"เอาล่ะ! หากเจ้าสามารถพิสูจน์ได้ว่าชายผู้นี้บริสุทธิ์ ข้าจะปล่อยตัวเขาไป แต่หากพิสูจน์ไม่ได้ เจ้าจะต้องถูกลงโทษแทนเขา!"

พราหมณ์รับคำท้าอย่างกล้าหาญ

วันต่อมา ณ ลานกว้างหน้าพระราชวัง มีประชาชนมารวมตัวกันเป็นจำนวนมาก เพื่อรอชมการพิสูจน์ความจริง พระราชา ประทับนั่งบนพระแท่น ทรงทอดพระเนตรลงมา ขุนศึกยืนคุมเชิงอยู่ข้างๆ และพราหมณ์ผู้มีศีลธรรม ก็มายืนเคียงข้างชายหนุ่มผู้เคราะห์ร้าย

พราหมณ์หยิบเครื่องมือบางอย่างออกมา เป็นเหมือนตะเกียงเล็กๆ ที่มีน้ำมันอยู่ภายใน

"ข้าแต่พระราชา ข้าพเจ้าจะพิสูจน์ความบริสุทธิ์ของชายผู้นี้ โดยอาศัยสิ่งประดิษฐ์ของข้าพเจ้าเอง"

พราหมณ์จุดตะเกียงนั้นขึ้น แสงสว่างจากตะเกียงไม่ได้สว่างจ้าเหมือนตะเกียงทั่วไป แต่กลับมีแสงสีทองเรืองรองออกมา

พราหมณ์ถือตะเกียงนั้นไปใกล้ชายหนุ่ม แล้วยกตะเกียงขึ้นสูง

ทันใดนั้นเอง เสียงเอะอะโวยวายก็ดังขึ้นมาจากกลุ่มทหาร ทหารนายหนึ่ง ร่างกายสั่นเทา ใบหน้าซีดเผือด

"ท่านขุนศึก! ท่านขุนศึก! ทำไมแสงตะเกียงนั้น...มัน...มันส่องมาถึงตัวข้า! ข้า...ข้า...ข้าคือคนขโมยทรัพย์สินของพระราชา!"

ทุกคนตกตะลึง! ทหารนายนั้นทรุดตัวลง ร้องไห้ฟูมฟาย และยอมรับสารภาพทุกอย่าง

แท้จริงแล้ว ทหารผู้นั้นเป็นผู้มีจิตใจคดโกง แอบลักลอบนำทรัพย์สมบัติของราชสำนักไปขาย และได้ใส่ร้ายชายหนุ่มผู้บริสุทธิ์เพื่อให้ตนเองรอดพ้นจากการถูกลงโทษ

แสงจากตะเกียงวิเศษของพราหมณ์นั้น สามารถส่องจับความจริงได้ ผู้ใดที่คิดคดโกง หรือมีจิตใจไม่บริสุทธิ์ จะถูกแสงนั้นแผดเผาจนทนไม่ไหว และต้องยอมรับสารภาพออกมาเอง

พระราชาทรงประหลาดพระทัยเป็นอย่างยิ่ง ทรงทอดพระเนตรมองพราหมณ์ด้วยความชื่นชม

"เจ้าพราหมณ์! เจ้าช่างมีปัญญาอันล้ำเลิศยิ่งนัก! เจ้าได้ช่วยเหลือผู้บริสุทธิ์ให้พ้นจากความทุกข์ และได้เปิดเผยความจริงให้ปรากฏแก่ข้า"

พระราชาทรงสั่งให้ปล่อยตัวชายหนุ่มทันที และทรงลงโทษทหารผู้คดโกงตามสมควร

ชายหนุ่มที่ได้รับการปล่อยตัว รีบเข้ามาคุกเข่ากราบพราหมณ์ด้วยความซาบซึ้ง

"ข้าแต่ท่านผู้มีเมตตา ข้าพเจ้าจะไม่มีวันลืมพระคุณของท่าน ที่ช่วยชีวิตข้าพเจ้าไว้"

พราหมณ์ช่วยพยุงชายหนุ่มขึ้น

"เรื่องนี้เป็นบุญของเจ้าเองที่ได้พบสิ่งประดิษฐ์นี้ หากท่านทั้งหลายประพฤติตนอยู่ในความดีงาม ก็ย่อมไม่เคยหวั่นเกรงต่อความจริง"

ตั้งแต่นั้นมา ชื่อเสียงของพราหมณ์ผู้ทรงปัญญา และสิ่งประดิษฐ์วิเศษของเขาก็ขจรขจายไปทั่วอาณาจักร

เมื่อกาลเวลาผ่านไป พระโพธิสัตว์ก็เสด็จดับขันธ์ปรินิพพาน

คติธรรม

การกล่าวเท็จและการใส่ร้ายผู้อื่น ย่อมมีวันถูกเปิดเผย และผู้ประพฤติในความดี ย่อมได้รับการปกป้องจากความจริง

บารมีที่บำเพ็ญ

ปัญญาบารมี